{
  "schema": "bomnara.public_document.v2",
  "corpus_version": "BOM-CORPUS-2026-08-24",
  "corpus_manifest_sha256": "1a2ad7281f586a5f8d6400c0f94799e3be0757b539165085430c6313126d531a",
  "document_id": "BOM-001423",
  "revision": "R01",
  "canon_status": "CANONICAL",
  "canonical_url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/",
  "volume_number": 13,
  "volume_title": "마음이 몸을 늘봄",
  "book_order_index": 1423,
  "local_bom_number": 57,
  "title": "봄57. 무문관 제 10칙 청세고빈(淸稅孤貧)",
  "author": "유종열",
  "original_written_at": null,
  "original_written_at_raw": null,
  "original_written_at_source": null,
  "date_status": "DATE_REVIEW_REQUIRED",
  "revision_policy": "R01 is immutable. Any later textual change creates a new revision; document_id and canonical URL remain stable.",
  "canonical_text": " \n\n봄57. \n무문관  \n제 10칙 \n청세고빈\n(淸稅孤貧)\n\n본칙:\n\n조산스님에게\n청세라는 중이 묻기를\n제가 외롭고 가난하니\n스님께서 \n한턱해주십시요 하니\n\n조산스님이 \n청세야! 하고 \n부르니\n\n청세가 \n네! 하고 \n대답했다.\n \n조산 스님이 \n말하기를\n청원백가의 술을\n(靑原白家酒)\n석대나 마시고도\n\n아직 \n입술도 젖지 \n않았다고\n하느냐.\n \n \n \n정신을 \n깨달으면\n\n텅비었는지라 \n가난하기\n짝이 \n없고\n\n가득찬지라 \n부자장자이기도 \n합니다.\n \n가난하다는 \n말과\n부유하다는 \n말은 \n상극이지만\n\n도에서는 \n무엇이라고 \n해도\n하나로 \n통합니다.\n \n하나로 \n통하기에\n그 \n말이 \n그 \n말\n입니다.\n \n그러므로\n깨달은 \n사람은\n가난하다는 \n말도\n부유하다는 \n말도 \n하지 \n않습니다.\n \n청세가 \n가난하다고\n한 \n것은\n\n도를 \n모르는 \n사람의 \n소리이지만\n\n청세가 \n도를 \n아는 \n사람이라면\n\n조산스님을 \n떠 \n보기 \n위한\n수작일 \n수도 \n있습니다.\n \n어쨋든\n조산스님은\n그런 \n수작에 \n휘둘릴 \n분이 \n아니어서\n\n대뜸 \n청세야! \n하고 \n부르니\n\n청세가 \n예!\n하고 \n대답했습니다.\n \n정신은\n말을 \n하기 \n이전에도\n\n말을 \n하거나\n\n행동을 \n하는 \n찰라에도\n\n항상 \n존재합니다.\n \n텅비어 \n가난한 \n가운데\n가득차 \n\n부자장자\n입니다.\n \n그러므로\n청원백가의 \n술을\n(중국의 명주) \n석되나 \n마시고도\n\n입술도 \n적시지 \n않았다고 \n하느냐 \n라고\n하였던 \n것입니다.\n \n도는\n극과 \n극이 \n통함입니다\n \n조산스님이 \n청세야! \n라고 \n부르고\n\n청세가 \n예!\n하고 \n대답하는 \n거기에\n\n정신이 \n면면약존(棉棉若存)\n하고 \n있습니다.\n \n조산스님이\n청세의 \n부탁을 \n\n들어\n주었습니까?\n\n안들어준 \n것입니까?\n \n\n",
  "canonical_text_sha256": "bbc39bbc1f67905f756ef7845dbb0522d90031f4fa136597c332b5fdfb93d1d9",
  "blocks": [
    {
      "block_id": "B0001",
      "citation_id": "BOM-001423-B0001",
      "kind": "p",
      "text": " ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0001",
      "text_sha256": "abfbd10daf8965c8860b3582af942d7a7cac972b31d1c50f382b67d9b6c07365"
    },
    {
      "block_id": "B0002",
      "citation_id": "BOM-001423-B0002",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0002",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0003",
      "citation_id": "BOM-001423-B0003",
      "kind": "p",
      "text": "봄57. ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0003",
      "text_sha256": "85d7fcb70c589c5a932780dee014519b81f953b31c60931f399c855844e204bc"
    },
    {
      "block_id": "B0004",
      "citation_id": "BOM-001423-B0004",
      "kind": "p",
      "text": "무문관  ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0004",
      "text_sha256": "9840f072b3375ee58e787183055fb1a2a09424210c064698d064a7683e1e6413"
    },
    {
      "block_id": "B0005",
      "citation_id": "BOM-001423-B0005",
      "kind": "p",
      "text": "제 10칙 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0005",
      "text_sha256": "ad48473cf2701de44f64f00ddab539adc643f00991979c84075adb85a04a9ce5"
    },
    {
      "block_id": "B0006",
      "citation_id": "BOM-001423-B0006",
      "kind": "p",
      "text": "청세고빈",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0006",
      "text_sha256": "f7fe65e1d76f97039fabed3d1a989e7463214a1f60e2106ac8927c31e55ec450"
    },
    {
      "block_id": "B0007",
      "citation_id": "BOM-001423-B0007",
      "kind": "p",
      "text": "(淸稅孤貧)",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0007",
      "text_sha256": "3f2cf6d84c74fc1a0b21231081c08a2c19d81543e274bcccd82990bb22a2b53f"
    },
    {
      "block_id": "B0008",
      "citation_id": "BOM-001423-B0008",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0008",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0009",
      "citation_id": "BOM-001423-B0009",
      "kind": "p",
      "text": "본칙:",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0009",
      "text_sha256": "491fc4ad447d1fbff864244d438afaf658f4917b56587560e431b61eac5a95b9"
    },
    {
      "block_id": "B0010",
      "citation_id": "BOM-001423-B0010",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0010",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0011",
      "citation_id": "BOM-001423-B0011",
      "kind": "p",
      "text": "조산스님에게",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0011",
      "text_sha256": "9fd190320ff2b0a06a934013a0d61aa822f32ed39cbe6b796ece8291f037c0f3"
    },
    {
      "block_id": "B0012",
      "citation_id": "BOM-001423-B0012",
      "kind": "p",
      "text": "청세라는 중이 묻기를",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0012",
      "text_sha256": "ef2eee0913556b638ac0a251ea9806ab6afbdd367e9327ea5aeaf8ae34506dd0"
    },
    {
      "block_id": "B0013",
      "citation_id": "BOM-001423-B0013",
      "kind": "p",
      "text": "제가 외롭고 가난하니",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0013",
      "text_sha256": "f4600a49524cf81bacbe5ff361ed9412a88243cf722fe26a092676c6bb63b91b"
    },
    {
      "block_id": "B0014",
      "citation_id": "BOM-001423-B0014",
      "kind": "p",
      "text": "스님께서 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0014",
      "text_sha256": "3e9fe8b284331607e104d6ed2f82cdceb586e5fd9ee62932375fde5a75c71c74"
    },
    {
      "block_id": "B0015",
      "citation_id": "BOM-001423-B0015",
      "kind": "p",
      "text": "한턱해주십시요 하니",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0015",
      "text_sha256": "edf599dd65559272d01746715be54e031d7880f7ce1da546c7c40f3d3d3058c1"
    },
    {
      "block_id": "B0016",
      "citation_id": "BOM-001423-B0016",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0016",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0017",
      "citation_id": "BOM-001423-B0017",
      "kind": "p",
      "text": "조산스님이 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0017",
      "text_sha256": "7f14886358583d42eb2b8a149ea983ef46f184e1fa73485aef7685d766275988"
    },
    {
      "block_id": "B0018",
      "citation_id": "BOM-001423-B0018",
      "kind": "p",
      "text": "청세야! 하고 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0018",
      "text_sha256": "aa0a494487e49d800cfc269bf1f4bb08d4b2665f8a644463bebb564082abc7fa"
    },
    {
      "block_id": "B0019",
      "citation_id": "BOM-001423-B0019",
      "kind": "p",
      "text": "부르니",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0019",
      "text_sha256": "62ab85552419a926c7e50676e6004613b4ca79cf7171aaa125e2a393cb980219"
    },
    {
      "block_id": "B0020",
      "citation_id": "BOM-001423-B0020",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0020",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0021",
      "citation_id": "BOM-001423-B0021",
      "kind": "p",
      "text": "청세가 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0021",
      "text_sha256": "5406289019b9c4dd30b117aafaad22e1bb6f80fd1ae0b7d13a2e22f970a663c5"
    },
    {
      "block_id": "B0022",
      "citation_id": "BOM-001423-B0022",
      "kind": "p",
      "text": "네! 하고 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0022",
      "text_sha256": "035c6442eccf8501efa47bc5a14aed8874b51b22241f7c4bc4a469cc70a5ec08"
    },
    {
      "block_id": "B0023",
      "citation_id": "BOM-001423-B0023",
      "kind": "p",
      "text": "대답했다.",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0023",
      "text_sha256": "45c3a9b6f598cf292174cbbf8d627edc8ae84dcd29606116e6e934ccc5c8cdb6"
    },
    {
      "block_id": "B0024",
      "citation_id": "BOM-001423-B0024",
      "kind": "p",
      "text": " ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0024",
      "text_sha256": "abfbd10daf8965c8860b3582af942d7a7cac972b31d1c50f382b67d9b6c07365"
    },
    {
      "block_id": "B0025",
      "citation_id": "BOM-001423-B0025",
      "kind": "p",
      "text": "조산 스님이 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0025",
      "text_sha256": "599f2acbf221902902c728ee6ed2b6aefef55264a31ce569baa22380849747b3"
    },
    {
      "block_id": "B0026",
      "citation_id": "BOM-001423-B0026",
      "kind": "p",
      "text": "말하기를",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0026",
      "text_sha256": "68d7d8e17ce9f0296ba79f54843b310117cbdf624c91e28e8e48019746882313"
    },
    {
      "block_id": "B0027",
      "citation_id": "BOM-001423-B0027",
      "kind": "p",
      "text": "청원백가의 술을",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0027",
      "text_sha256": "85f52ace2419e106470649a93dc552d3cac15c357d4e792a12b8b41912f4aebd"
    },
    {
      "block_id": "B0028",
      "citation_id": "BOM-001423-B0028",
      "kind": "p",
      "text": "(靑原白家酒)",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0028",
      "text_sha256": "e68545c39a5355532f7cc71226cabe660885e5f95ff4f8ef05043adf5640f412"
    },
    {
      "block_id": "B0029",
      "citation_id": "BOM-001423-B0029",
      "kind": "p",
      "text": "석대나 마시고도",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0029",
      "text_sha256": "02755340dff670e29fc1d9c5ba212cebacfd7195a68a1dc318fbf0bc343adb18"
    },
    {
      "block_id": "B0030",
      "citation_id": "BOM-001423-B0030",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0030",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0031",
      "citation_id": "BOM-001423-B0031",
      "kind": "p",
      "text": "아직 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0031",
      "text_sha256": "cd6a37b98ce6fb0628bc2f2451fdf704ef911c93e896f40c025786ff313a0d95"
    },
    {
      "block_id": "B0032",
      "citation_id": "BOM-001423-B0032",
      "kind": "p",
      "text": "입술도 젖지 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0032",
      "text_sha256": "dcc388c0333c525375f2f35834638b15cb22669b6ec16aca02ef2369d0ac11a6"
    },
    {
      "block_id": "B0033",
      "citation_id": "BOM-001423-B0033",
      "kind": "p",
      "text": "않았다고",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0033",
      "text_sha256": "50ad1d4e28b80433ec863c0cb6e5ab80447acfeb529a53f7367740f1135d4b19"
    },
    {
      "block_id": "B0034",
      "citation_id": "BOM-001423-B0034",
      "kind": "p",
      "text": "하느냐.",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0034",
      "text_sha256": "72634886c2d5fbf52aada40c623d0964dd935c96a2473358b69f849b66882ed5"
    },
    {
      "block_id": "B0035",
      "citation_id": "BOM-001423-B0035",
      "kind": "p",
      "text": " ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0035",
      "text_sha256": "abfbd10daf8965c8860b3582af942d7a7cac972b31d1c50f382b67d9b6c07365"
    },
    {
      "block_id": "B0036",
      "citation_id": "BOM-001423-B0036",
      "kind": "p",
      "text": " ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0036",
      "text_sha256": "abfbd10daf8965c8860b3582af942d7a7cac972b31d1c50f382b67d9b6c07365"
    },
    {
      "block_id": "B0037",
      "citation_id": "BOM-001423-B0037",
      "kind": "p",
      "text": " ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0037",
      "text_sha256": "abfbd10daf8965c8860b3582af942d7a7cac972b31d1c50f382b67d9b6c07365"
    },
    {
      "block_id": "B0038",
      "citation_id": "BOM-001423-B0038",
      "kind": "p",
      "text": "정신을 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0038",
      "text_sha256": "60c63094833abe8d05345c070daab0234e20bfa1dafdaed487f100e26bc6ef80"
    },
    {
      "block_id": "B0039",
      "citation_id": "BOM-001423-B0039",
      "kind": "p",
      "text": "깨달으면",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0039",
      "text_sha256": "82acf00c2e7ebe1052579690304ae46a5b3337a614361364c90d558240d2031f"
    },
    {
      "block_id": "B0040",
      "citation_id": "BOM-001423-B0040",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0040",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0041",
      "citation_id": "BOM-001423-B0041",
      "kind": "p",
      "text": "텅비었는지라 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0041",
      "text_sha256": "e0fa59ebce364291e6b1b8be007368005e16b8fcecaa65d1d141d37c90ce740f"
    },
    {
      "block_id": "B0042",
      "citation_id": "BOM-001423-B0042",
      "kind": "p",
      "text": "가난하기",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0042",
      "text_sha256": "aa76bf0771bfa45ba603aae62392e6138d3953f0963801204b0d72fe7ed910fb"
    },
    {
      "block_id": "B0043",
      "citation_id": "BOM-001423-B0043",
      "kind": "p",
      "text": "짝이 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0043",
      "text_sha256": "ee64fd4798baf2296fc38d89f0227170409eca66f04bad2d224597b5ae36f5ff"
    },
    {
      "block_id": "B0044",
      "citation_id": "BOM-001423-B0044",
      "kind": "p",
      "text": "없고",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0044",
      "text_sha256": "4efd3b8cd0ddc58fed1af0b9b1d7d6b06eb2e222d56d286cf128e2d75ad7f605"
    },
    {
      "block_id": "B0045",
      "citation_id": "BOM-001423-B0045",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0045",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0046",
      "citation_id": "BOM-001423-B0046",
      "kind": "p",
      "text": "가득찬지라 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0046",
      "text_sha256": "20d0755e3bfde38111fe8670d62551bdd9eaae93cef6ebcf007ecb1d0337fa4b"
    },
    {
      "block_id": "B0047",
      "citation_id": "BOM-001423-B0047",
      "kind": "p",
      "text": "부자장자이기도 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0047",
      "text_sha256": "d15d8634f9ac199e0b60b671894875c57d19b6932e136d0dd8a441fe55a036fe"
    },
    {
      "block_id": "B0048",
      "citation_id": "BOM-001423-B0048",
      "kind": "p",
      "text": "합니다.",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0048",
      "text_sha256": "1dea1df8e723b726b6801f9695b44f605789db9a3ff4c66dc45491ba1ce0fc96"
    },
    {
      "block_id": "B0049",
      "citation_id": "BOM-001423-B0049",
      "kind": "p",
      "text": " ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0049",
      "text_sha256": "abfbd10daf8965c8860b3582af942d7a7cac972b31d1c50f382b67d9b6c07365"
    },
    {
      "block_id": "B0050",
      "citation_id": "BOM-001423-B0050",
      "kind": "p",
      "text": "가난하다는 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0050",
      "text_sha256": "7703866651f110e75f2ce5cfc3a5e107dda544bbe14fb179cdb42d95045c9143"
    },
    {
      "block_id": "B0051",
      "citation_id": "BOM-001423-B0051",
      "kind": "p",
      "text": "말과",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0051",
      "text_sha256": "dced17240b95f073b54c7d6e420e866c8bf3a4108d3f15bb03798057da45229f"
    },
    {
      "block_id": "B0052",
      "citation_id": "BOM-001423-B0052",
      "kind": "p",
      "text": "부유하다는 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0052",
      "text_sha256": "ffcc32ffdcdf45b71942348549157be2f6d43a3a40c8bd00e8c027db3b0b2e5b"
    },
    {
      "block_id": "B0053",
      "citation_id": "BOM-001423-B0053",
      "kind": "p",
      "text": "말은 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0053",
      "text_sha256": "1ff67907eea2efd816ce694d49975448f0b1fb35c8b8d29025473c20b3d4a528"
    },
    {
      "block_id": "B0054",
      "citation_id": "BOM-001423-B0054",
      "kind": "p",
      "text": "상극이지만",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0054",
      "text_sha256": "05b26e615d83a8d9924e69c201dcd30d82463f4b30d5676295970f657aff4207"
    },
    {
      "block_id": "B0055",
      "citation_id": "BOM-001423-B0055",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0055",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0056",
      "citation_id": "BOM-001423-B0056",
      "kind": "p",
      "text": "도에서는 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0056",
      "text_sha256": "78a4e6fd5b96ea65065d09f9c1ac15802af49f70888ca5df59c401ff322a600d"
    },
    {
      "block_id": "B0057",
      "citation_id": "BOM-001423-B0057",
      "kind": "p",
      "text": "무엇이라고 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0057",
      "text_sha256": "019047e0898e609462be49c100651ece7eb3e6b1f8087de8b886eb106881f50d"
    },
    {
      "block_id": "B0058",
      "citation_id": "BOM-001423-B0058",
      "kind": "p",
      "text": "해도",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0058",
      "text_sha256": "9812d340bbecfd44e4d1004e609c148315a1baeddaf7469fde140fc9105585a7"
    },
    {
      "block_id": "B0059",
      "citation_id": "BOM-001423-B0059",
      "kind": "p",
      "text": "하나로 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0059",
      "text_sha256": "d87a60b3074643057ea71f23530cb7d01db07971fd0f6cdd6268e5ac55f4e86a"
    },
    {
      "block_id": "B0060",
      "citation_id": "BOM-001423-B0060",
      "kind": "p",
      "text": "통합니다.",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0060",
      "text_sha256": "785bd7f76be2e9b25c75ef3a9170095661284301150a09d5e4d0c50c62364d8e"
    },
    {
      "block_id": "B0061",
      "citation_id": "BOM-001423-B0061",
      "kind": "p",
      "text": " ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0061",
      "text_sha256": "abfbd10daf8965c8860b3582af942d7a7cac972b31d1c50f382b67d9b6c07365"
    },
    {
      "block_id": "B0062",
      "citation_id": "BOM-001423-B0062",
      "kind": "p",
      "text": "하나로 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0062",
      "text_sha256": "d87a60b3074643057ea71f23530cb7d01db07971fd0f6cdd6268e5ac55f4e86a"
    },
    {
      "block_id": "B0063",
      "citation_id": "BOM-001423-B0063",
      "kind": "p",
      "text": "통하기에",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0063",
      "text_sha256": "183b93295a0cc7bcd9761b3f4ba93411589c0fd0acbe265e4c29c59dfc56f3ed"
    },
    {
      "block_id": "B0064",
      "citation_id": "BOM-001423-B0064",
      "kind": "p",
      "text": "그 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0064",
      "text_sha256": "bbad00175cdc8957e9dac30129362f1bbdd9af41b174ddfb5afa61c033ecc2d4"
    },
    {
      "block_id": "B0065",
      "citation_id": "BOM-001423-B0065",
      "kind": "p",
      "text": "말이 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0065",
      "text_sha256": "faa85e84d05c15a89d368477e8ef0715e8f82f1277b4fc501d5635493b1fef4b"
    },
    {
      "block_id": "B0066",
      "citation_id": "BOM-001423-B0066",
      "kind": "p",
      "text": "그 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0066",
      "text_sha256": "bbad00175cdc8957e9dac30129362f1bbdd9af41b174ddfb5afa61c033ecc2d4"
    },
    {
      "block_id": "B0067",
      "citation_id": "BOM-001423-B0067",
      "kind": "p",
      "text": "말",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0067",
      "text_sha256": "dfbb3ea79fc80c6f3f0ed4c13a4a2b02dab3441dfae8d22a65ac71fef6f1a26e"
    },
    {
      "block_id": "B0068",
      "citation_id": "BOM-001423-B0068",
      "kind": "p",
      "text": "입니다.",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0068",
      "text_sha256": "ff4f7f48da083843a38dc59ace4e27d15f873d511a5fb9ca6094e4045c440819"
    },
    {
      "block_id": "B0069",
      "citation_id": "BOM-001423-B0069",
      "kind": "p",
      "text": " ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0069",
      "text_sha256": "abfbd10daf8965c8860b3582af942d7a7cac972b31d1c50f382b67d9b6c07365"
    },
    {
      "block_id": "B0070",
      "citation_id": "BOM-001423-B0070",
      "kind": "p",
      "text": "그러므로",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0070",
      "text_sha256": "7d0d55da588494b4b424a8b1ee1c5fac25a0e60ab473f2f385a780e8583cef9a"
    },
    {
      "block_id": "B0071",
      "citation_id": "BOM-001423-B0071",
      "kind": "p",
      "text": "깨달은 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0071",
      "text_sha256": "532cf372d0821976611f295ee522590c9f97886909be48fdd262966ee211cd7a"
    },
    {
      "block_id": "B0072",
      "citation_id": "BOM-001423-B0072",
      "kind": "p",
      "text": "사람은",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0072",
      "text_sha256": "987448c10afe56108009e6bea1bf17ec68cde1bd188c2349c44fbfc60249d264"
    },
    {
      "block_id": "B0073",
      "citation_id": "BOM-001423-B0073",
      "kind": "p",
      "text": "가난하다는 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0073",
      "text_sha256": "7703866651f110e75f2ce5cfc3a5e107dda544bbe14fb179cdb42d95045c9143"
    },
    {
      "block_id": "B0074",
      "citation_id": "BOM-001423-B0074",
      "kind": "p",
      "text": "말도",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0074",
      "text_sha256": "6464a9af34c6a3e538bb76c6d1387bf1db034ba669c799c27bd1ee9a9902b2ce"
    },
    {
      "block_id": "B0075",
      "citation_id": "BOM-001423-B0075",
      "kind": "p",
      "text": "부유하다는 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0075",
      "text_sha256": "ffcc32ffdcdf45b71942348549157be2f6d43a3a40c8bd00e8c027db3b0b2e5b"
    },
    {
      "block_id": "B0076",
      "citation_id": "BOM-001423-B0076",
      "kind": "p",
      "text": "말도 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0076",
      "text_sha256": "502a5ec7a1a8e54481adb03514e66d08fe7362db46feb6c7fcbba62e73d63419"
    },
    {
      "block_id": "B0077",
      "citation_id": "BOM-001423-B0077",
      "kind": "p",
      "text": "하지 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0077",
      "text_sha256": "0a0f119da1dff8ccb31c43c46c4d50567322a995b993a83d3326047a3abdf8b4"
    },
    {
      "block_id": "B0078",
      "citation_id": "BOM-001423-B0078",
      "kind": "p",
      "text": "않습니다.",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0078",
      "text_sha256": "aadf56f649e0a4553be509ed34f72850d7d35d4ff8e3adc5bacbbc3af7c290b3"
    },
    {
      "block_id": "B0079",
      "citation_id": "BOM-001423-B0079",
      "kind": "p",
      "text": " ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0079",
      "text_sha256": "abfbd10daf8965c8860b3582af942d7a7cac972b31d1c50f382b67d9b6c07365"
    },
    {
      "block_id": "B0080",
      "citation_id": "BOM-001423-B0080",
      "kind": "p",
      "text": "청세가 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0080",
      "text_sha256": "5406289019b9c4dd30b117aafaad22e1bb6f80fd1ae0b7d13a2e22f970a663c5"
    },
    {
      "block_id": "B0081",
      "citation_id": "BOM-001423-B0081",
      "kind": "p",
      "text": "가난하다고",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0081",
      "text_sha256": "b15ef228e8042b5fd4330842b08458113231985b3770e3af288b76bce85edad7"
    },
    {
      "block_id": "B0082",
      "citation_id": "BOM-001423-B0082",
      "kind": "p",
      "text": "한 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0082",
      "text_sha256": "1137cf98647d1e81e245a43bcc1a7cfda2222c6b165f611d6f6284ae248a4d5b"
    },
    {
      "block_id": "B0083",
      "citation_id": "BOM-001423-B0083",
      "kind": "p",
      "text": "것은",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0083",
      "text_sha256": "66faf3bab33879865298a0586a51fea0754b005cd35451978714ebd552db573f"
    },
    {
      "block_id": "B0084",
      "citation_id": "BOM-001423-B0084",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0084",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0085",
      "citation_id": "BOM-001423-B0085",
      "kind": "p",
      "text": "도를 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0085",
      "text_sha256": "ff15248ba97be950fcbb1f474aa5862ed26a3653eb73fc0f93575e6742241ce9"
    },
    {
      "block_id": "B0086",
      "citation_id": "BOM-001423-B0086",
      "kind": "p",
      "text": "모르는 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0086",
      "text_sha256": "9bb305fec82a67bf6377cb44912aaeba1ddd27d28fcefffe87dc55a9f2efb62e"
    },
    {
      "block_id": "B0087",
      "citation_id": "BOM-001423-B0087",
      "kind": "p",
      "text": "사람의 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0087",
      "text_sha256": "4cc18b8417e2dfc1cf481b2227a491481a1d7a0beebde271ba1d7e2b593d40e5"
    },
    {
      "block_id": "B0088",
      "citation_id": "BOM-001423-B0088",
      "kind": "p",
      "text": "소리이지만",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0088",
      "text_sha256": "807a67ccd65f2fb073b3f7d01490a55ebaa7ba03744c709c2d3b84143c5fdf5c"
    },
    {
      "block_id": "B0089",
      "citation_id": "BOM-001423-B0089",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0089",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0090",
      "citation_id": "BOM-001423-B0090",
      "kind": "p",
      "text": "청세가 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0090",
      "text_sha256": "5406289019b9c4dd30b117aafaad22e1bb6f80fd1ae0b7d13a2e22f970a663c5"
    },
    {
      "block_id": "B0091",
      "citation_id": "BOM-001423-B0091",
      "kind": "p",
      "text": "도를 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0091",
      "text_sha256": "ff15248ba97be950fcbb1f474aa5862ed26a3653eb73fc0f93575e6742241ce9"
    },
    {
      "block_id": "B0092",
      "citation_id": "BOM-001423-B0092",
      "kind": "p",
      "text": "아는 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0092",
      "text_sha256": "692d330a0e65a608d22464032977cb4572416684e8818737e17ee8a3f0a954fe"
    },
    {
      "block_id": "B0093",
      "citation_id": "BOM-001423-B0093",
      "kind": "p",
      "text": "사람이라면",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0093",
      "text_sha256": "77f73dc7f6909ef469049efd0e65af9563ca2f39b57483072d3f26187f3cac57"
    },
    {
      "block_id": "B0094",
      "citation_id": "BOM-001423-B0094",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0094",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0095",
      "citation_id": "BOM-001423-B0095",
      "kind": "p",
      "text": "조산스님을 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0095",
      "text_sha256": "5e59c25afb8b4b7ece50989bf1e59cf3227196ad359cf99d1fce8bb7fe1ae347"
    },
    {
      "block_id": "B0096",
      "citation_id": "BOM-001423-B0096",
      "kind": "p",
      "text": "떠 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0096",
      "text_sha256": "69519195c3c7d15b53895c2826637d7e9e8c72f4a12ba537e461f204ecb88260"
    },
    {
      "block_id": "B0097",
      "citation_id": "BOM-001423-B0097",
      "kind": "p",
      "text": "보기 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0097",
      "text_sha256": "5b456d258f674f8302b5aa00cb2557a019b27720e84831926f2ce730688ee3a5"
    },
    {
      "block_id": "B0098",
      "citation_id": "BOM-001423-B0098",
      "kind": "p",
      "text": "위한",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0098",
      "text_sha256": "68e5b43c4f130a4f66d122e07fb3a70457457bc50ecbba161ab7dc189c180772"
    },
    {
      "block_id": "B0099",
      "citation_id": "BOM-001423-B0099",
      "kind": "p",
      "text": "수작일 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0099",
      "text_sha256": "1314a666b14fc884ecc616476513bf36b03395a2f7df577e2a4b1c052de755ec"
    },
    {
      "block_id": "B0100",
      "citation_id": "BOM-001423-B0100",
      "kind": "p",
      "text": "수도 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0100",
      "text_sha256": "8699e343e41745f9418b38ce6c674ec975652ee0d3992a3c1e8071d678bb39c3"
    },
    {
      "block_id": "B0101",
      "citation_id": "BOM-001423-B0101",
      "kind": "p",
      "text": "있습니다.",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0101",
      "text_sha256": "443610d54f41e13cabfc40141a0270e54d2af23eed97af34c9fd5aa3ab95c008"
    },
    {
      "block_id": "B0102",
      "citation_id": "BOM-001423-B0102",
      "kind": "p",
      "text": " ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0102",
      "text_sha256": "abfbd10daf8965c8860b3582af942d7a7cac972b31d1c50f382b67d9b6c07365"
    },
    {
      "block_id": "B0103",
      "citation_id": "BOM-001423-B0103",
      "kind": "p",
      "text": "어쨋든",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0103",
      "text_sha256": "bed3cf523913a23ef246fbedb46fb5ec1a868369e73e8c2adc726e7d754295ed"
    },
    {
      "block_id": "B0104",
      "citation_id": "BOM-001423-B0104",
      "kind": "p",
      "text": "조산스님은",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0104",
      "text_sha256": "2acb7f2fb0163cb66b891bcde3aec8a47729376da643a469eec98c4e8c6a80ce"
    },
    {
      "block_id": "B0105",
      "citation_id": "BOM-001423-B0105",
      "kind": "p",
      "text": "그런 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0105",
      "text_sha256": "a5d5b8f4d37dba5c982ee6d9e07b355fea1e364617996f80df169612882c5f13"
    },
    {
      "block_id": "B0106",
      "citation_id": "BOM-001423-B0106",
      "kind": "p",
      "text": "수작에 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0106",
      "text_sha256": "811cc0ebe1f3379cd1b22af3eaf3bcd119f1ae6729750503ed12b17c4b0a4a9b"
    },
    {
      "block_id": "B0107",
      "citation_id": "BOM-001423-B0107",
      "kind": "p",
      "text": "휘둘릴 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0107",
      "text_sha256": "ef1058ed9f3b794959f4c1346fd88139f3c3b61620e2720a0cc920fd0d2d0170"
    },
    {
      "block_id": "B0108",
      "citation_id": "BOM-001423-B0108",
      "kind": "p",
      "text": "분이 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0108",
      "text_sha256": "55627d9fb4fac3b51673c7234a2a617ca8230eb7e8e3f8ace887181e4cc8edbe"
    },
    {
      "block_id": "B0109",
      "citation_id": "BOM-001423-B0109",
      "kind": "p",
      "text": "아니어서",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0109",
      "text_sha256": "e2569812d0cb523285704bae6d75e216a286dd459067240ed9e156412e5356a2"
    },
    {
      "block_id": "B0110",
      "citation_id": "BOM-001423-B0110",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0110",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0111",
      "citation_id": "BOM-001423-B0111",
      "kind": "p",
      "text": "대뜸 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0111",
      "text_sha256": "7c26da62a96d8d327d4272c8a39374c6880f564b41d2208690d0305656b281a0"
    },
    {
      "block_id": "B0112",
      "citation_id": "BOM-001423-B0112",
      "kind": "p",
      "text": "청세야! ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0112",
      "text_sha256": "6cf5d45cc1a476c2c19e96f8e9511b2eac4195151fdb3c21a657d35e093785c7"
    },
    {
      "block_id": "B0113",
      "citation_id": "BOM-001423-B0113",
      "kind": "p",
      "text": "하고 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0113",
      "text_sha256": "914bc39b5458138bd524f33ef29e744bcff55463e63b33a0c5c249c3c13237d4"
    },
    {
      "block_id": "B0114",
      "citation_id": "BOM-001423-B0114",
      "kind": "p",
      "text": "부르니",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0114",
      "text_sha256": "62ab85552419a926c7e50676e6004613b4ca79cf7171aaa125e2a393cb980219"
    },
    {
      "block_id": "B0115",
      "citation_id": "BOM-001423-B0115",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0115",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0116",
      "citation_id": "BOM-001423-B0116",
      "kind": "p",
      "text": "청세가 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0116",
      "text_sha256": "5406289019b9c4dd30b117aafaad22e1bb6f80fd1ae0b7d13a2e22f970a663c5"
    },
    {
      "block_id": "B0117",
      "citation_id": "BOM-001423-B0117",
      "kind": "p",
      "text": "예!",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0117",
      "text_sha256": "4c2fa9fdcceff64ae38ccfb2871f9d7c89196c90c41983ad59792f8d597bdcc7"
    },
    {
      "block_id": "B0118",
      "citation_id": "BOM-001423-B0118",
      "kind": "p",
      "text": "하고 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0118",
      "text_sha256": "914bc39b5458138bd524f33ef29e744bcff55463e63b33a0c5c249c3c13237d4"
    },
    {
      "block_id": "B0119",
      "citation_id": "BOM-001423-B0119",
      "kind": "p",
      "text": "대답했습니다.",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0119",
      "text_sha256": "e97e27421091b17dffb2a58220ffba2dd527d44bdea65485985944e8137826c7"
    },
    {
      "block_id": "B0120",
      "citation_id": "BOM-001423-B0120",
      "kind": "p",
      "text": " ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0120",
      "text_sha256": "abfbd10daf8965c8860b3582af942d7a7cac972b31d1c50f382b67d9b6c07365"
    },
    {
      "block_id": "B0121",
      "citation_id": "BOM-001423-B0121",
      "kind": "p",
      "text": "정신은",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0121",
      "text_sha256": "cfb238455a62b8c1b96f1bfbad6a0ee26d146a5b21e5921ea5cf059faa4f0b7e"
    },
    {
      "block_id": "B0122",
      "citation_id": "BOM-001423-B0122",
      "kind": "p",
      "text": "말을 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0122",
      "text_sha256": "74fef39b6c3ff1156181c7b0b37f37ad3f907976b49c252e35d8ee59d29719f4"
    },
    {
      "block_id": "B0123",
      "citation_id": "BOM-001423-B0123",
      "kind": "p",
      "text": "하기 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0123",
      "text_sha256": "ae43931a7678655604e2a3dc8f587d097db91fac234590fec1a5a940096ccc88"
    },
    {
      "block_id": "B0124",
      "citation_id": "BOM-001423-B0124",
      "kind": "p",
      "text": "이전에도",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0124",
      "text_sha256": "ad4819e71211029052919825a51effc5fe4362505ff4184d7aacd647b8c49cd8"
    },
    {
      "block_id": "B0125",
      "citation_id": "BOM-001423-B0125",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0125",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0126",
      "citation_id": "BOM-001423-B0126",
      "kind": "p",
      "text": "말을 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0126",
      "text_sha256": "74fef39b6c3ff1156181c7b0b37f37ad3f907976b49c252e35d8ee59d29719f4"
    },
    {
      "block_id": "B0127",
      "citation_id": "BOM-001423-B0127",
      "kind": "p",
      "text": "하거나",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0127",
      "text_sha256": "2a766088ff30b6520627f2d76487288d9cac45bb6f5c7cea9b865a4f3bb3f73d"
    },
    {
      "block_id": "B0128",
      "citation_id": "BOM-001423-B0128",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0128",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0129",
      "citation_id": "BOM-001423-B0129",
      "kind": "p",
      "text": "행동을 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0129",
      "text_sha256": "487d817fccf09629e8a1b4889e8222259b0a1be48ec3e9d7b2cff47dae35a2f9"
    },
    {
      "block_id": "B0130",
      "citation_id": "BOM-001423-B0130",
      "kind": "p",
      "text": "하는 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0130",
      "text_sha256": "c429298d2d203ba39a63c212678eeb501e1f967665358446575aec30ba438ff6"
    },
    {
      "block_id": "B0131",
      "citation_id": "BOM-001423-B0131",
      "kind": "p",
      "text": "찰라에도",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0131",
      "text_sha256": "453d054120884706531e920dae074c95d3ecff8b62ae5000c191e8c04d1faf3b"
    },
    {
      "block_id": "B0132",
      "citation_id": "BOM-001423-B0132",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0132",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0133",
      "citation_id": "BOM-001423-B0133",
      "kind": "p",
      "text": "항상 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0133",
      "text_sha256": "eecc83285c0f25b93cbbe507025713eff94f9c682baba65cd14051742d8087ff"
    },
    {
      "block_id": "B0134",
      "citation_id": "BOM-001423-B0134",
      "kind": "p",
      "text": "존재합니다.",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0134",
      "text_sha256": "d7988e7bda0bf3cc48f2ad3672018f40f2253d81a7d98322548af3c9b4903caa"
    },
    {
      "block_id": "B0135",
      "citation_id": "BOM-001423-B0135",
      "kind": "p",
      "text": " ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0135",
      "text_sha256": "abfbd10daf8965c8860b3582af942d7a7cac972b31d1c50f382b67d9b6c07365"
    },
    {
      "block_id": "B0136",
      "citation_id": "BOM-001423-B0136",
      "kind": "p",
      "text": "텅비어 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0136",
      "text_sha256": "57e1905175e41da7befb6174cf033f435bbe44720966b6db648f094578e143d0"
    },
    {
      "block_id": "B0137",
      "citation_id": "BOM-001423-B0137",
      "kind": "p",
      "text": "가난한 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0137",
      "text_sha256": "a973cb5043624b1ce2ea8fbbf649efd03ec9a45656ccedb5c8e55777c96ea192"
    },
    {
      "block_id": "B0138",
      "citation_id": "BOM-001423-B0138",
      "kind": "p",
      "text": "가운데",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0138",
      "text_sha256": "d41ad4fcb417e884e98358473fc73a222b9eae604cfb70337be9d16bac174428"
    },
    {
      "block_id": "B0139",
      "citation_id": "BOM-001423-B0139",
      "kind": "p",
      "text": "가득차 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0139",
      "text_sha256": "b55f2c17c6b0c346b2af8e4901738a48a06fc5582b81082ab47b7cf67514b35a"
    },
    {
      "block_id": "B0140",
      "citation_id": "BOM-001423-B0140",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0140",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0141",
      "citation_id": "BOM-001423-B0141",
      "kind": "p",
      "text": "부자장자",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0141",
      "text_sha256": "e42532159ba78486064a490e1a0a055b61f4ecf51dc1eddb1a93be0d14080cbf"
    },
    {
      "block_id": "B0142",
      "citation_id": "BOM-001423-B0142",
      "kind": "p",
      "text": "입니다.",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0142",
      "text_sha256": "ff4f7f48da083843a38dc59ace4e27d15f873d511a5fb9ca6094e4045c440819"
    },
    {
      "block_id": "B0143",
      "citation_id": "BOM-001423-B0143",
      "kind": "p",
      "text": " ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0143",
      "text_sha256": "abfbd10daf8965c8860b3582af942d7a7cac972b31d1c50f382b67d9b6c07365"
    },
    {
      "block_id": "B0144",
      "citation_id": "BOM-001423-B0144",
      "kind": "p",
      "text": "그러므로",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0144",
      "text_sha256": "7d0d55da588494b4b424a8b1ee1c5fac25a0e60ab473f2f385a780e8583cef9a"
    },
    {
      "block_id": "B0145",
      "citation_id": "BOM-001423-B0145",
      "kind": "p",
      "text": "청원백가의 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0145",
      "text_sha256": "fd5bcb4fbe24b77a902f38289d8e84462d0b6fe0ca763989d4697d82d209730e"
    },
    {
      "block_id": "B0146",
      "citation_id": "BOM-001423-B0146",
      "kind": "p",
      "text": "술을",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0146",
      "text_sha256": "8bbc7232261087ddd88ef622aaff62c20b31a8c5fed68eaa45e17a9e2f3b9e77"
    },
    {
      "block_id": "B0147",
      "citation_id": "BOM-001423-B0147",
      "kind": "p",
      "text": "(중국의 명주) ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0147",
      "text_sha256": "e343e845e3b4a6f8dd9ccc651f4d69640caba47c977116ab6ce6b8dbd69c7b29"
    },
    {
      "block_id": "B0148",
      "citation_id": "BOM-001423-B0148",
      "kind": "p",
      "text": "석되나 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0148",
      "text_sha256": "9691b19f639440e162aaf9366d3e0b9bdc722073dc156140ac9a1988cb0ca434"
    },
    {
      "block_id": "B0149",
      "citation_id": "BOM-001423-B0149",
      "kind": "p",
      "text": "마시고도",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0149",
      "text_sha256": "feb285ef626514235b126dad7e8e94f136e4fd5c865558a48adaa7aba5a81e59"
    },
    {
      "block_id": "B0150",
      "citation_id": "BOM-001423-B0150",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0150",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0151",
      "citation_id": "BOM-001423-B0151",
      "kind": "p",
      "text": "입술도 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0151",
      "text_sha256": "3b893189d5955e7ee0544b9d71df3a35756504a5123fd417ab37f5e893ad9aac"
    },
    {
      "block_id": "B0152",
      "citation_id": "BOM-001423-B0152",
      "kind": "p",
      "text": "적시지 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0152",
      "text_sha256": "9590487a1b176ca23ce52340bff62ee86478a38b638afe5354e35e98275eabd9"
    },
    {
      "block_id": "B0153",
      "citation_id": "BOM-001423-B0153",
      "kind": "p",
      "text": "않았다고 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0153",
      "text_sha256": "3ea460c6b861c9eae089913f1d8dad4dc44fc50552b3b8b1f9df63b5077c7dd5"
    },
    {
      "block_id": "B0154",
      "citation_id": "BOM-001423-B0154",
      "kind": "p",
      "text": "하느냐 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0154",
      "text_sha256": "0d8a6435c022c65889cd44a980f8214a32f0005684ff1cedaf35d334e06f3b54"
    },
    {
      "block_id": "B0155",
      "citation_id": "BOM-001423-B0155",
      "kind": "p",
      "text": "라고",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0155",
      "text_sha256": "4d9403401c52ddea88a533f9dd9b103f5ebd941cf6050faae4eeb28aa1457b7a"
    },
    {
      "block_id": "B0156",
      "citation_id": "BOM-001423-B0156",
      "kind": "p",
      "text": "하였던 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0156",
      "text_sha256": "aae044da2643f1a04e0946c8dcc95988ca1ac784735a9253c9452851e51248b1"
    },
    {
      "block_id": "B0157",
      "citation_id": "BOM-001423-B0157",
      "kind": "p",
      "text": "것입니다.",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0157",
      "text_sha256": "5d9f47c9522f4fa3ca086e7c716023c0c64437e5f15ce5bb22d3fe68056b455b"
    },
    {
      "block_id": "B0158",
      "citation_id": "BOM-001423-B0158",
      "kind": "p",
      "text": " ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0158",
      "text_sha256": "abfbd10daf8965c8860b3582af942d7a7cac972b31d1c50f382b67d9b6c07365"
    },
    {
      "block_id": "B0159",
      "citation_id": "BOM-001423-B0159",
      "kind": "p",
      "text": "도는",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0159",
      "text_sha256": "34c5de443adc230177d914882c32ea0f4a5d92ec973188ef2e73f6560e34d19d"
    },
    {
      "block_id": "B0160",
      "citation_id": "BOM-001423-B0160",
      "kind": "p",
      "text": "극과 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0160",
      "text_sha256": "508fcf879669cd1705ae063d85e24f9163a1c687f66cffa9d0e4c1ab8d557299"
    },
    {
      "block_id": "B0161",
      "citation_id": "BOM-001423-B0161",
      "kind": "p",
      "text": "극이 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0161",
      "text_sha256": "63d8096fb3d3b9a611cd83fc8d41576aa30884d1435e014ea84e5ecfb972e797"
    },
    {
      "block_id": "B0162",
      "citation_id": "BOM-001423-B0162",
      "kind": "p",
      "text": "통함입니다",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0162",
      "text_sha256": "e8c0b4f2d1a0093d0ad1e297d5c3372a57f7c3b8912fd735c2f4762146b75b92"
    },
    {
      "block_id": "B0163",
      "citation_id": "BOM-001423-B0163",
      "kind": "p",
      "text": " ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0163",
      "text_sha256": "abfbd10daf8965c8860b3582af942d7a7cac972b31d1c50f382b67d9b6c07365"
    },
    {
      "block_id": "B0164",
      "citation_id": "BOM-001423-B0164",
      "kind": "p",
      "text": "조산스님이 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0164",
      "text_sha256": "7f14886358583d42eb2b8a149ea983ef46f184e1fa73485aef7685d766275988"
    },
    {
      "block_id": "B0165",
      "citation_id": "BOM-001423-B0165",
      "kind": "p",
      "text": "청세야! ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0165",
      "text_sha256": "6cf5d45cc1a476c2c19e96f8e9511b2eac4195151fdb3c21a657d35e093785c7"
    },
    {
      "block_id": "B0166",
      "citation_id": "BOM-001423-B0166",
      "kind": "p",
      "text": "라고 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0166",
      "text_sha256": "4b5493c478fa2a6ae6adc7969f612440937eaa8ac5b1cfd7456a72addaf4187e"
    },
    {
      "block_id": "B0167",
      "citation_id": "BOM-001423-B0167",
      "kind": "p",
      "text": "부르고",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0167",
      "text_sha256": "184139258298c9c055d3f9f8d84503cae4e1f087011e425211557a53a99b0219"
    },
    {
      "block_id": "B0168",
      "citation_id": "BOM-001423-B0168",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0168",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0169",
      "citation_id": "BOM-001423-B0169",
      "kind": "p",
      "text": "청세가 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0169",
      "text_sha256": "5406289019b9c4dd30b117aafaad22e1bb6f80fd1ae0b7d13a2e22f970a663c5"
    },
    {
      "block_id": "B0170",
      "citation_id": "BOM-001423-B0170",
      "kind": "p",
      "text": "예!",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0170",
      "text_sha256": "4c2fa9fdcceff64ae38ccfb2871f9d7c89196c90c41983ad59792f8d597bdcc7"
    },
    {
      "block_id": "B0171",
      "citation_id": "BOM-001423-B0171",
      "kind": "p",
      "text": "하고 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0171",
      "text_sha256": "914bc39b5458138bd524f33ef29e744bcff55463e63b33a0c5c249c3c13237d4"
    },
    {
      "block_id": "B0172",
      "citation_id": "BOM-001423-B0172",
      "kind": "p",
      "text": "대답하는 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0172",
      "text_sha256": "af14c2aa958c44331c05f0db351283b0d4308213fd3cf2723e867dd4133aed9b"
    },
    {
      "block_id": "B0173",
      "citation_id": "BOM-001423-B0173",
      "kind": "p",
      "text": "거기에",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0173",
      "text_sha256": "782a923247a8eb3f182e11cebdd29ec41b66a9826c6a4f01b5d07c71d50aef34"
    },
    {
      "block_id": "B0174",
      "citation_id": "BOM-001423-B0174",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0174",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0175",
      "citation_id": "BOM-001423-B0175",
      "kind": "p",
      "text": "정신이 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0175",
      "text_sha256": "4a919aa2b21a5124a5b657de1b4aa6afbb2d095347a0f0fdccc09d167a38e546"
    },
    {
      "block_id": "B0176",
      "citation_id": "BOM-001423-B0176",
      "kind": "p",
      "text": "면면약존(棉棉若存)",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0176",
      "text_sha256": "87bbfe2398729679c2cd56cd8bee963282f6330021ba5e2e4c268a63bb3d2bae"
    },
    {
      "block_id": "B0177",
      "citation_id": "BOM-001423-B0177",
      "kind": "p",
      "text": "하고 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0177",
      "text_sha256": "914bc39b5458138bd524f33ef29e744bcff55463e63b33a0c5c249c3c13237d4"
    },
    {
      "block_id": "B0178",
      "citation_id": "BOM-001423-B0178",
      "kind": "p",
      "text": "있습니다.",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0178",
      "text_sha256": "443610d54f41e13cabfc40141a0270e54d2af23eed97af34c9fd5aa3ab95c008"
    },
    {
      "block_id": "B0179",
      "citation_id": "BOM-001423-B0179",
      "kind": "p",
      "text": " ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0179",
      "text_sha256": "abfbd10daf8965c8860b3582af942d7a7cac972b31d1c50f382b67d9b6c07365"
    },
    {
      "block_id": "B0180",
      "citation_id": "BOM-001423-B0180",
      "kind": "p",
      "text": "조산스님이",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0180",
      "text_sha256": "e22f640b877c2570c3666111081392e7498694227b3ef3a14ef56c8b36f82c77"
    },
    {
      "block_id": "B0181",
      "citation_id": "BOM-001423-B0181",
      "kind": "p",
      "text": "청세의 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0181",
      "text_sha256": "b1f638c94639446b34a31394c8d8ab977df14c16123f80cf14f4d6a4b2d7a318"
    },
    {
      "block_id": "B0182",
      "citation_id": "BOM-001423-B0182",
      "kind": "p",
      "text": "부탁을 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0182",
      "text_sha256": "23ff001bdbcad1bdd71f97cfd2d2a8de3905ec70a5f9a34c6cd7a549868c1161"
    },
    {
      "block_id": "B0183",
      "citation_id": "BOM-001423-B0183",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0183",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0184",
      "citation_id": "BOM-001423-B0184",
      "kind": "p",
      "text": "들어",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0184",
      "text_sha256": "079c88dfcd6e6363232fda0c82b64af5f156e7ff55b7b69b109704d30c3cd402"
    },
    {
      "block_id": "B0185",
      "citation_id": "BOM-001423-B0185",
      "kind": "p",
      "text": "주었습니까?",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0185",
      "text_sha256": "8d16a9168cae917f2e6521d28192eee77d9827d16f3abb97e421c0fca6fadcf4"
    },
    {
      "block_id": "B0186",
      "citation_id": "BOM-001423-B0186",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0186",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0187",
      "citation_id": "BOM-001423-B0187",
      "kind": "p",
      "text": "안들어준 ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0187",
      "text_sha256": "c46d40678d66d8fddde3b4a542b2fc7a9481668d75a15fa87ece3e46347029b7"
    },
    {
      "block_id": "B0188",
      "citation_id": "BOM-001423-B0188",
      "kind": "p",
      "text": "것입니까?",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0188",
      "text_sha256": "c5004ca3e7b13a3b15199d69ead35f537742d24d5f42062a7fe0f89b279159c9"
    },
    {
      "block_id": "B0189",
      "citation_id": "BOM-001423-B0189",
      "kind": "p",
      "text": " ",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0189",
      "text_sha256": "abfbd10daf8965c8860b3582af942d7a7cac972b31d1c50f382b67d9b6c07365"
    },
    {
      "block_id": "B0190",
      "citation_id": "BOM-001423-B0190",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0190",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    },
    {
      "block_id": "B0191",
      "citation_id": "BOM-001423-B0191",
      "kind": "p",
      "text": "",
      "url": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/#B0191",
      "text_sha256": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855"
    }
  ],
  "media_refs": [
    {
      "type": "iframe",
      "src": "https://www.youtube.com/embed/2euZcT6tfRM?&wmode=opaque",
      "source_block_hint": 1
    }
  ],
  "provenance": {
    "source_type": "Imweb homepage XLSX export",
    "legacy_post_id": "17422609",
    "source_file": "13권) 마음이 몸을 늘봄_2026_06_21_KR.xlsx",
    "source_row": 77,
    "source_file_sha256": "b9325204f1ae72c666d548af96972179a851c5d25f534fe5a70f4101a018d245",
    "legacy_content_html_sha256": "99b9d6755fdfd241b6744bedeca020c66bdb4cebdbd6bd355bb15d0c6f7d29d4",
    "derivation": "Deterministic structure-aware HTML extraction; no AI rewriting or correction."
  },
  "representations": {
    "html": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/",
    "json": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/index.json",
    "text": "https://bomnara.com/bom/001423/source.txt"
  },
  "revisions": [
    {
      "revision": "R01",
      "status": "IMMUTABLE_ARCHIVE",
      "json": "https://canon.bomnara.com/bom/001423/revisions/R01/index.json",
      "text": "https://bomnara.com/bom/001423/revisions/R01/source.txt"
    }
  ]
}